واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

360

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

اندكى مبالغه‌آميز است ده فرسخ ) . ظاهرا شهر و ناحيه اورست در اين پهنه قرار داشته ( محتملا اين نام را مىتوان با اسم قوم « 1 » كه بنا به گفتهء پتولمه - بطلميوس - در بخش علياى سيردريا مىزيسته نزديك دانست . رود اورست يكى از شاخه‌هاى سيردريا است و به احتمالى همان رود اوش ( آق - بورا ) مىباشد كه به موجب نسخهء خطى تومانسكى [ مقصود « حدود العالم » است ] « بر ميان اوش و اورشت بگذرد » . در مشرق اوش ، گذشته از مدوا ، شهر ديگرى به نام خرشاب « 2 » ، بر كرانهء رودكى به همين نام ، كه ابن حوقل « 3 » در ميان شاخه‌هاى سيردريا در درجهء اول از آن اسم برده ، قرار داشته است . بطورى كه مىدانيم در اين ايام از شاخه‌هاى كرانهء چپ قرا - دريا فقط كرشاب ( خرشاب ) بدان مىرسد ، و همهء شاخه‌هاى ديگر به نهر بزرگى كه شهر خان ناميده مىشود مىريزند . اين نهر نيز مانند ديگر انهار منشعب از قرادريا و نارين - كه در قرن نوزدهم ميلادى حفر شده‌اند - نه در قرن دهم ميلادى وجود داشته و نه در عهد بابر . به‌رغم آن‌كه فرغانه فقط در قرن نهم ميلادى ( سوم هجرى ) بطور قطع به دست مسلمانان مسخر گشت با اين حال در اطراف انديجان در قرون وسطى هم اماكن متبركهء اسلامى پديد آمده بوده . حتى مقدسى از مقبرهء ايوب پيغمبر در فرغانه ( اكنون چشمه‌هاى شفابخش حضرت ايوب در دو فرسخى قريهء

--> ( 1 ) - 48 . S ، « Sogdiana » ، Tomaschek . ( 2 ) - از اين شهر در نسخهء تومانسكى ياد شده است . ( حدود العالم ، ورق a 24 ، به صورت « خرساب » . هيئت تحريريه ) . ( 3 ) - ابن حوقل ، 392 .